Fluisterjazz

Chris Corstens en Martin van Leusden
Met (zachte) saxofoon en percussie zoeken Martin en Chris de bewoners op, in de wandelgangen, op de huiskamers en mogelijk aan bed. Wat zij willen proberen is de muziek, die nog in het geheugen aanwezig, maar door geheugenverlies versnippert is geraakt, via improvisatie tot nieuwe muziek te laten ontstaan, de twintig liedjes terugbrengen tot één nieuw lied, hoe abstract dat ook kan zijn. "Muziek heeft een sterk effect op mensen, jong en oud. Mensen die steeds meer in het verleden leven, zullen ook hun herinneringen stapelen, in de zin dat tijd en ruimte dichter op elkaar komen te liggen, wat resulteert in een bewustzijn, dat hoe dan ook sterk bepaald wordt door het heden. Hier ligt de link met oud en (heel) jong zijn, jonge kinderen kennen ook geen verleden en toekomst, het is het nú dat telt." In Zona’s Kiosk is ter ondersteuning een geluidenmodule gemaakt, met een pick-up, laatjes waar geluid uit komen en verschillende voorwerpen en muzikale onderdelen.

Over Chris en Martin
Chris Corstens en Martin van Leusden zijn door de wol geverfde muzikanten die zich begeven op de gebieden jazz, klassiek, balkan en pure improvisatie. Bij openingen en evenementen gaan zij vergezeld van contrabassist Makko Coster.

Martin, Chris en Makko Coster verzorgen ook muziek bij de openingen en andere evenementen, zoals voor Zona's Kiosk op het Rivas Symposium 1 dec 2011:


Een omschrijving van een Fluisterjazzbezoek door activiteitenbegeleidster Sylvia, Dr.Sarphatihuis 23 nov. 2011:
Bijna direct na het bij elkaar brengen van de bewoners kwamen de muzikanten ook de activiteitenruimte binnen.
Daardoor werd er meteen ‘een toon’ gezet want na het uitpakken van de saxofoon en het drumstel en de ‘vragende houding’ van de muzikanten over ‘’wat fluisterjazz dan wel mag zijn?” ontstond er bijna vanzelfsprekend een prettige, ontspannen en gelijkwaardige sfeer.
Dit was geen concert waar lui en passief naar geluisterd kon worden, nee, bij dit concert werd er verwacht dat je meedacht, meedeed en de muzikanten een beetje op weg hielp er ’dan maar iets van te maken’.
Dat sprak de bewoners erg aan. Na een ietwat schuchtere start werden er spontaan melodietjes geneuried die de muzikanten Martin (drum) en Chris (sax) dan muziekaal ondersteunde en uitbouwde tot ‘JázzZzzzZzzzZz’ .
De melodietjes varieerde van Que sera sera van Doris Day, de’ internationale’, the 5de van Beethoven, Take it Five van Brubeck, een Mozart riedeltje tot Advocaatje ging op reis.
Een ietwat nukkige en door pijntjes gekwelde heer in een rolstoel, ontdooide door dit alles en zat op het laatst, met pretoogjes en met de maat mee, te ‘swingen’ in zijn rolstoel.
Een andere heer maakte de gevatte opmerking terwijl hij over zijn kalende bol streek: ‘Ja wat wil je nou ook? “M’n haar weg……. m’n tekst weg.”
Een van onze ‘eigen kunstenaressen’ toverde één van haar gedichten uit haar hoofd en later daadwerkelijk ook uit haar tas op en vroeg om ‘ritmische begeleiding’ van de drummer onder haar vrolijke en krachtige declaratie.
Zo ontstond er spontaan JazZ&PoëtrY!
Haar gedicht ging o.a. over liefde en mooie vrouwen, zo kwamen we op Nova Zembla de 3Dfilm, en ons aller schoonste der schone, Doutzen Kroesen, en dat Friese vrouwen niet alleen mooi en koppig zijn maar ook nog slim want ze kunnen ‘acteren ‘!
Een prachtig melancholisch muziekstuk over de mooiste vrouwen van Paris en het doven van de kaarsen in de kandelaar waren het slot van deze zeer geslaagde ochtend vol ‘fluisterjazz’.

Bedankt heren muzikanten, graag tot de volgende keer.
Met groet Sylvia Krug, AB-ster afd. Kattenburg

Meer afbeeldingen:

Dit bemanningslid beheert de volgende module(s):

Symposia en Conferenties

Zona's Kiosk als Best Practice op de Kunst en Dementie Conferentie, en als feestelijke begeleiders van Het Rivas Symposium.

Foto links: Zona's Kiosk als Best Practiceproject op de Kunst &Dementieconferentie ( 24-10-11 )

Filmfragment hieronder:
Rivas Symposium 1-12-11

Zona's Kiosk met zes kunstenaars voor muziek, verwenning, verwelkoming en hilarische momenten. Ook werd er veel uitgewisseld met de bezoekers over kleinschalige zorg, kunst in de zorg en bijzondere momenten creeren in zorgcentra.

Foto's hieronder: Zona's Kioskkunstenaars op o.a. de NL Doet Dag, met Winwinbingo en op de Kunst en Dementie Conferentie.




Pyjama Party

Zona's Kiosk in de pyjama(avond)uurtjes

In 2012 startte Zona's Kiosk een speciale invulling aan de zogenaamde 'pyjamauurtjes' , in drie Limburgse en drie Brabantse zorginstellingen. Sindsdien vond de Pyiama Party plaats in zorginstellingen in Valkenburg, Vijlen, Gulpen, Heerlen, en tot op heden een paar keer per jaar Amsterdam, waar personeel en ouderen in pyjama een feestelijke avond bijwonen.
De avonden worden opgeluisterd met kunstenaars gehuld in pyjama, knuffelbezoek, liedjes bij een kampvuur in de Kiosk, bezoek aan bed met slaapgedichten, dansant in de wandelgangen, en bijzondere slaapmutsjes.

Jubilea

Zona's Kiosk ontwerpt speciale themauitvoeringen. Een groot aantal van de kunstenaars van Zona's Kiosk zijn gespecialiseerd in het invullen van een jubileum van een verzorgingshuis, en het tijdens openingen mensen bij hun werk betrekken. Met muziek, theater, dans en workshoptafels dagen zij de bewoners uit om (mee) te zingen, dansen, maken, ondergaan en vertellen.

In Huis aan de Vecht in Utrecht werd een koninklijk bezoek begeleid door kunstenaars.

Er werd extra uitgepakt bij een driedaagse jubileumuitvoering in De Drie Hoven in Amsterdam, waarvoor gastkunstenaar Merlijn Twaalhoven de opening regiseerde en vijf gastkunstenaars werden uitgenodigd.

Expeditie SNOES

publiekssafari's en wonderlijke wandelingen door het verpleeghuis

3 -5 Oktober 2014: de binnenkomstruimte van het Flevohuis in Amsterdam is omgetoverd tot een bonte ontvangstruimte. Een expeditieleider met tropenhelm ontvangt bezoekers en wijst hen bij binnenkomst op een groot bewegwijzeringsbord waarop de vertrektijden staan van verschillende ‘wonderlijke wandelingen’ en minisafaris, waarvoor zij zich kunnen inschrijven. Het publiek krijgt bij inschrijving een kleurig pluisje opgespeld en vertrekt op gezetten tijden in groepjes van 10 personen, om onder leiding van een gids op expeditie te gaan. Er is een terras met hapjes en drankjes en leestafels, en een groot deel van de ruimte wordt in beslag genomen door lijnen met wasgoed, waarin verhalen, tekeningen zijn te lezen en geluidsopnames zijn opgenomen.

In de grote binnentuin ontvangt Karien van Het Mijmerbureau van SNOES de bezoekers aan haar terrastafel. Er staan grote houten letters in het gras die de tekst vormen “Wat komt u doen?”, gemaakt met bewoners van de Riekerhof in Amsterdam West. Karien is communicatiekunstenaar en verteld uitgebreid over haar ontmeotingne met bewoners van De Riekerhof: er werden liedteksten gemaakt, teksten voor de buurt op de ramen geschreven, kaarten geschreven die door het Mijmerbureau met buurtbewoners en de wethouder in Amsterdam West werden beantwoord, een zeefdrukbureau bezocht waar zij bierviltjes en een espandoek wernd gedrukt met teksten van bewoners zoals “wij zijn wel oud maar niet/wel wijs”.

In een blokhut in de binnntuin krijgen de bezoekers geblindoekt smaakbommetjes te proeven terwijl vragen gesteld wordt over afhankelijkheid, door kunstenaar Sandra, die met eetconcepten werkt en voor SNOES invulling gaf aan het onderdeel ‘Spelen Met Eten’: eetbare sierraden, duim-drop,limonadepistooltjes, schoenlapperstaartjes en andere vormen van eten om mensen met dementie te betrekken.

Cafe Tijdloos blijkt een feestelijke dansruimte voor bewoners en hun familie. Danseres Ina demonstreerd onder begeleiding van lifemuziek van ‘Fluisterjazz’, hoe zij door middel van aanraking en beweging mensen met dementie verleidt tot meedoen en hoe je met simpele middelen een stukje verpleeghuis kan omtoveren tot een feestelijke of rustgevende ruimte.

Bij de WasV(r)ouwen Alie en Elly kan het publiek verdwalen in de verhalenwaslijn vol verhalen en tekeningen, geluiden en liedjes en kan het publiek de troetelnaampjes uit hun jeugd op zakdoeken latendrukken. De Wasvrouwen zijn de maanden voor De expeditie wekelijks de huiskamers langsgegaan om met bewoners was te vouwen, ophangen, sorteren en ruiken.

Zangeres Jacqueline van Muzikado vormt ter plekken met bewoners van de gesloten afdeling en de bezoekers bekende liedjes om tot persoonlijke teksten en melodien. Voorafgaand aan de expeditie heeft zij met mensen met dementie persoonlijke liedjes gemaakt, die in een professionele geluidstudio zijn opgenomen en bewerkt.

De VerWonderjurk is een kledingstuk vol verassingen, waarmee theatermaakster Esmeralda een zintuiglijke theatervoorstelling demonstreert speciaal gemaakt voor mensen met vergevorderde dementie. De Verwonderjurk is een vervolg op haar voorstellingen als bruid in Zona’s Kiosk uitvoeringen; de bruidjurk

De workshop “Weesbeesten” betrekt het expeditiepubliek bij het schrijven van zielige verhalen bij knuffels die door de bewoners gaan worden geadopteerd. Er is een fototentoonstelling te zien van het SNOESproject dat kinderen van de Valentijnschool onderwijst in het werken met mensen met dementie, en de weesbeesten met de kinderen en bewoners zijn voorzien van kleding en bedjes.

Kunst in de zorg
Brein achter Expeditie SNOES is Vera Broos, die als artistiek leider van Stichting Kunst in de Zorg, en als cultureel ondernemer met haar bedrijf Zona’s Kiosk, sinds 2009 projecten organiseert in zorginstellingen. Zij werkte jaren met film en projecties en zocht als installatiemaker publieksgroepen op in hun eigen omgeving. Door persoonlijke ervaringen in ziekenhuizen en zorgcentra is zij kunstprojecten in de zorg gaan organiseren. Zo ontstond het idee om een kunstenplatform te koppelen aan een reizende ‘winkel’ vol interactieve kunst. In 2008 richtte zij de stichting Kunst in de Zorg op en in november 2009 werd Zona’s Kiosk gelanceerd. Het aanbod is heel breed, van fotografie tot theater, van muziek en beweging tot en eten en beeldende kunst. Kunstenaars worden individueel uitgezonden, en in groepen van 3 tot zestien personen.

SNOES
Met Expeditie SNOES wil zij mensen binnen de zorginstelling en de gesloten afdeling, en van buiten de instelling, in contact brengen door het inzetten van kunst en cultuur. Broos: “ Expeditie SNOES was de afsluiter van het project “SNOES”, waarmee we kunstenaars een aantal maanden hebben uitgezonden naar zes zorginstellingen en laten werken met mensen met dementie. We hebben kinderen en buurtbewoners betrokken en hecht samengewerkt met de activiteitenbegeleiders. Het doel was om op onderzoek te gaan naar creatieve handvatten en onconventionele benaderingswijzen in de omgang met dementie en om meerdaagse activiteiten op te zetten speciaal gericht op mensen met dementie en hun naasten.
“Met onze projecten in zorginstellingen de afgelopen jaren bleek dat het werken met mensen met dementie om andere werkwijzen vraagt, een dicht-op-de-huid, warme interactieve omgang met mensen met dementie. De naam SNOES staat voor de waardering van mensen die getroffen worden door dementie. Het refereert ook naar het woord ‘snoezelen’ dat in de zorg wordt gebruikt voor het zintuiglijk verwennen van (diep)demente en verstandelijk beperkte mensen.
“ Op Expeditie SNOES kwamen meer dan 100 mensen van buiten de instelling af. Het was heel bijzonder om publiek en bewoners deelgenoot te maken van activiteiten met dementie op gesloten afdelingen. De bezoekers konden actief meedoen en zien wat kunst kan bijdragen op dit gebied, bezoekers werden onder de arm genomen, deden mee en kregen gelegenheid om kunstenaars te ondervragen over hun werk(wijz)en met mensen met dementie, en bewoners te spreken. Expeditie SNOES was opgezet in twee delen: een dag voor professionals uit zorg en kunst, waaronder veel activiteitenbegeleiders, en een openbare uitvoering gericht op het betrekken van een breder publiek, ook mensen die anders niet in zorginstellingen komen om bewustwording te creëren rond aspecten van dementie. ”

Zorgtopper van het jaar
Voorafgaand aan Expeditie SNOES werd een middag voor activiteitenbegeleiders en andere professionals geinterseerd. Op deze dag en bij de locatieprojecten van SNOES, blijkt de meerwaarde van een hechte samenwerking tussen activiteitenbegeleiders en kunstenaars. Zij hebben elkaar geinspireerd vanuit verschillende invalshoeken en werkwijzen. Het succes van SNOES en Expeditie SNOES is dan ook voor een belangrijk deel te danken aan de enthousiaste betrokkenheid van de AB-ers.
Lies Grendel, activiteitenbegeleidster in Het Flevohuis werd met SNOES onlangs door ACTIZ uitgeroepen tot zorgtopper van het jaar. Zij was intensief betrokken bij de ontwikkeling van activiteiten van kunstenaars in Het Flevohuis, en bij de organisatie Expeditie SNOES.
Lies: “ De bewoners deden mee met de verschillende Snoesactiviteiten. Het maakte verhalen los of er verscheen een grote glimlach op hun gezicht en kregen ze pretoogjes, daarnaast hoorde ik ook dat ze het leuk vonden, dat er speciaal voor hun een liedje werd gemaakt en gezongen. De meeste bewoners die deel hebben genomen aan de expeditie, vonden het een leuke ervaring, het mooie van dementerende is, dat ze reageren vanuit de basis, als ze het leuk vinden doen ze mee en krijg je mooie reacties, vinden ze het niets dan lopen ze weg, of zeggen ze het gewoon. Ik kan niet anders zeggen, dan dat het erg positief ontvangen is en erg mooie momenten heeft opgeleverd, voor zowel bewoners maar ook familie.
“Wat ik als activiteitenbegeleider met SNOES heb gedaan is de kunstenaars in contact brengen met de bewoners van de groepswoningen. Een groep bewoners selecteren die mee kunnen doen met de kunstenaars; niet alle bewoners zijn bijvoorbeeld geschikt om bij een verhaal een beeldend werkje te maken. Ik begeleid als eerste de kunstenaars op de woningen of groep bewoners en geef zonodig achtergrond informatie die nodig is om met de bewoners om te kunnen gaan of rekening te houden met eventuele beperkingen, zodat er het maximale uit de bewoners gehaald kan worden. Wat erg mooie situatie/momenten heeft opgeleverd. Daarnaast kan ik het personeel op de woningen vast instrueren over het wel of juist niet deelnemen aan de activiteit, en zorg ik voor de locatie en het plannen van de uit te voeren activiteit, welke dag en tijdstip is geschikt.
“ Met de expeditie konden we samen de familie en personeelsleden laten zien, wat er nog meer mogelijk is met dementerende ouderen, vaak word er gedacht, dat ze niet zoveel meer kunnen en communiceren moeilijk is, maar door de expeditie, laat je zien, dat er nog anderen mogelijkheden zijn. Er waren mooie momenten te zien, waaronder een ontroerde manager, die werd geraakt door de reacties en de ontwapening van de bewoners. Ook het zorgpersoneel reageerde met " ik wist niet dat Mevrouw X dat kon/kan!" Het leverde een mooie open sfeer in het huis en een stukje ontspanning.”

De Snoesonderdelen draaien sinds Expeditie SNOES mee bij uitvoeringen van Zona’s Kiosk in Zuid Limburg, Amsterdam en komende zomer in Engeland. Kinderen en vrijwilligers deden mee aan nieuwe workshops met de Weesbeesten en in Amsterdam West wordt binnenkort het thema Wasgoed uitgewerkt door meerdere kunstenaars om verplegend personeel te gaan inspireren.
Door te laten zien (horen, proeven, voelen) wat er allemaal mogelijk is aan wederzijdse inspiratie met, deelname door en creativiteit van mensen met dementie door het inzetten van kunstenaars, de verbeelding en de zintuigen, hopen de organisatoren te blijven bijdragen aan de ouderenzorg, de beeldvorming over dementie en het betrekken van activiteitenbegeleiders en het publiek bij kunstactiviteiten in zorginstelingen.

Contact
Kunstenaars van Zona’s Kiosk en de meerdaagse Snoesactiviteiten kunnen in huis worden gehaald door zorginstellingen. Ook geeft Zona's Kiosk invulling aan jubilea, het maken van kunstwerken met bewoners, vrijwilligersworkshops en denkt mee over eigen ideeën van activiteitenbegeleiders en organisaties. Op de website www.zonaskiosk.nl zijn de activiteiten en projecten en kan informatie opgevraagd worden. Ook is er een Facebook-pagina waarop onder andere project SNOES en filmpjes en muzieknummers van Expeditie SNOES zijn terug te vinden: Zona’s Kiosk presenteert”
Instellingen met interesse voor deelname aan ouderenprojecten zoals SNOES van Stichting Kunst in de Zorg, waarvoor de stichting zelf een deel van de financiering zoekt, kunnen zich opgeven via de website van Zona’s Kiosk of email: info@zonaskiosk.nl

Carola Kruiswijk (blog http://www.leefgetijden.nl/als-woorden-niet-meer-werken):

Vandaag bezocht ik Expeditie SNOES, een kunstproject voor mensen met dementie, in een verzorgingshuis.
Een project waarvoor je heel gevoelig afgestemd moet zijn, anders kijk, hoor en voel je er overheen. Het woord ritueel viel niet eenmaal, en toch was het een rituele ervaring.

Word ik wel eens met een koosnaampje aangesproken? Ja, vertel ik aan de dames van Wasv(r)ouwen. Ze stempelen het op een zakdoek. Ik heb mijn knuffelnaam bij me in lichtgroene stempelletters. Ik hoef het maar te lezen.

Ik schrijf een levensverhaal voor een Weesbeest. Een knuffel die op zoek is naar een nieuwe eigenaar. Wie ontfermt zich over mij als ik mijn oude leven kwijt ben? Hier maakt elk weesbeest een kans. Ik zie de foto’s van de nieuwe levens.

Ik laat me meenemen door de verzamelde levensmotto’s en verhalen van het Mijmerbureau. Ik hoor verhalen van mensen die op de rand verkeren van spreken, gissen en vergissen. Door de woorden heen luisteren is geboden. Het is een wonder als we elkaar verstaan.

Huid-aan-huid dansen in Café Tijdloos. Ik weet niet wie hij is, die me met moeite laat gaan omdat hij zo graag wil vertellen maar niet meer uit zijn woorden komt. Hij gaat dansen met de Knuffelschoondochter en ik zie hoe hij zijn vinger opsteekt als hij een melodie herkent. Ik ben dan al onderweg naar Muzikado. Mijnheer B. beweegt zijn knieën op de maat van de Waterkant en is verrukt als hij de gitaar op schoot krijgt en de zachte ploinkjes hoort. Snaar voor snaar.

Wie niet kan praten kan altijd nog zingen en fluiten. Die kan zich laten koesteren door alles wat tevoorschijn komt uit de bijzondere zakjes van de Verwonderjurk. Dansvoile of een vogelgezang. Bellenblaas of een nachtmelodietje voor boven de wieg. Een waaier om te wuiven als het even te veel wordt.

Dan zit ik geblinddoekt in een kring en praat over afhankelijk zijn met mensen die ik niet kan zien – en zij mij niet. Ik krijg onverwachte smaakbommetjes in mijn mond, op een moment dat ik niet kan beïnvloeden en met een intensiteit die ik niet kan voorzien.
Vrijheid bestaat uit neezeggen. Of uit overgave aan wat er komt. Ben ik ooit zover dat ik dat zonder spelen kan?

Verloren zijn en gevonden worden, verliezen en vinden. Ver voorbij woorden. Wat weet ik van veiligheid als je niets meer over hebt dan je eigen huid?
De wereld wordt zo klein als mijn vertrouwen.
Of zo groot.



Ga mee op safari met het mobiele Mijmerburo. Raak verstrikt in het verhalenwasgoed. Voor kinderen: verwegwijzers maken en zielige verhalen bedenken voor wees-beesten. Voor de oudere bezoeker: wortelschieten en ontsleuren in de theetuin.
SNOES is: warme aandacht aan de deelnemende ouderen, de artistiek vertaling van kunstenaars, en het laten zien van de rijkdom aan uitdrukkingsmogelijkheden die er zijn voor mensen met dementie als je goed kijkt en luistert. En hoe fijn ze dat vinden. Contact staat bij SNOES voorop, want ook met andere vormen van communicatie dan taal bereik je mensen met dementie.


De Reizende Kiosk

Zona’s Kiosk, een reizende ‘winkel’ vol interactieve kunstvormen- en personages, is helemaal afgestemd om bewoners van verzorgings- en verpleeghuizen. Zona’s Kiosk wil de verrijking die cultuur kan geven, toebrengen naar deze grote en snel groeiende groep mensen, die niet of nauwelijks de deur uitkomen.
Vormgeving speelt een belangrijke rol in Zona’s Kiosk. De installatieonderdelen verbeelden en ondersteunen de kunstenaars en mensen in zorgcentra op zintuiglijke wijze.
Bij grote uitvoeringen vormt de Kioskinstallatie het middelpunt van workshops en ontmoetingen met bewoners en bezoekers van zorgcentra. Mensen worden nadrukkelijk uitgenodigd en betrokken bij workshops en voorstellingen rond de Kiosk, die dienst doet als informatiecentrum, podium, tentoonstelling en ontmoetingsplek.

De Kiosk is een installatie met open en vrolijke uitstraling, die zich kan voegen naar verschillende omstandigheden en verschillende vormen kan aannemen. Het is het kloppend hart van de activiteiten, een multifunctioneel object dat dienst kan doen als een reizende expositie, contactdesk, opbergkast, podium, en winkel in een. De flexibiliteit van de toepassingsmogelijkheden van de kiosk is een groot voordeel. De installatie is op zo’n manier vormgegeven dat hij in zeer uiteenlopende ruimtes geplaatst kan worden. In gesloten vorm is de Kiosk een houten knoop, die letterlijk geopend kan worden en dan alle modules uitstalt. Zo kan de installatie in gesloten vorm enkele dagen in een lobby of eetzaal staan, met alle modules veilig in zich opgeborgen. Zo kan de Kiosk op elke locatie een afgestemde opstelling krijgen: van intieme gangkast, tot schitterend podium, lokale koffiebar en gezellige ontmoetingsplek.

De Kioskonderdelen
De Kiosk bevat zeven mobiele onderdelen die gebruikt kunnen worden op de afdelingen, en een appèl doen op verschillende zintuigen. Deze ondersteunen de werkvormen en kunnen worden ingezet om contacten te leggen met bewoners. De bewoners worden zo met uiteenlopende middelen en werkmethodes aangesproken en uitgenodigd tot deelname.

De Kiosk: filmpje van de opbouw