Expeditie SNOES: publiek ontmoet kunstenaars en mensen met dementie

Meer dan 100 mensen zijn op 3 en 5 oktober komen kijken, luisteren, voelen, beleven, proeven, spelen en mee-maken wat er tijdens zeven individuele locatieprojecten in augustus en september is gebeurd. Aan de hand van rondleidingen, optredens, presentaties en expositie van de resultaten werd het publiek rondgeleid. Gasten (3 oktober) en publiek (8 oktober)konden kennis maken met de makers, antropologe Marjolein Gysels en Gerd Beckers (arts), betrokken bij SNOES, en projectleider Vera Broos. Een groot deel van Expeditie SNOES speelde zicht af op de gesloten afdelingen en in de wandelgangen, waaraan bewoners deelnamen. Hieronder een verslag van Carola Kruiswijk over haar ervaring als bezoeker, te vinden op haar blog: http://www.leefgetijden.nl/als-woorden-niet-meer-werken

Vandaag bezocht ik Expeditie SNOES, een kunstproject voor mensen met dementie, in een verzorgingshuis.
Een project waarvoor je heel gevoelig afgestemd moet zijn, anders kijk, hoor en voel je er overheen. Het woord ritueel viel niet eenmaal, en toch was het een rituele ervaring.

Word ik wel eens met een koosnaampje aangesproken? Ja, vertel ik aan de dames van Wasv(r)ouwen. Ze stempelen het op een zakdoek. Ik heb mijn knuffelnaam bij me in lichtgroene stempelletters. Ik hoef het maar te lezen.

Ik schrijf een levensverhaal voor een Weesbeest. Een knuffel die op zoek is naar een nieuwe eigenaar. Wie ontfermt zich over mij als ik mijn oude leven kwijt ben? Hier maakt elk weesbeest een kans. Ik zie de foto’s van de nieuwe levens.

Ik laat me meenemen door de verzamelde levensmotto’s en verhalen van het Mijmerbureau. Ik hoor verhalen van mensen die op de rand verkeren van spreken, gissen en vergissen. Door de woorden heen luisteren is geboden. Het is een wonder als we elkaar verstaan.

Huid-aan-huid dansen in Café Tijdloos. Ik weet niet wie hij is, die me met moeite laat gaan omdat hij zo graag wil vertellen maar niet meer uit zijn woorden komt. Hij gaat dansen met de Knuffelschoondochter en ik zie hoe hij zijn vinger opsteekt als hij een melodie herkent. Ik ben dan al onderweg naar Muzikado. Mijnheer B. beweegt zijn knieën op de maat van de Waterkant en is verrukt als hij de gitaar op schoot krijgt en de zachte ploinkjes hoort. Snaar voor snaar.

Wie niet kan praten kan altijd nog zingen en fluiten. Die kan zich laten koesteren door alles wat tevoorschijn komt uit de bijzondere zakjes van de Verwonderjurk. Dansvoile of een vogelgezang. Bellenblaas of een nachtmelodietje voor boven de wieg. Een waaier om te wuiven als het even te veel wordt.

Dan zit ik geblinddoekt in een kring en praat over afhankelijk zijn met mensen die ik niet kan zien – en zij mij niet. Ik krijg onverwachte smaakbommetjes in mijn mond, op een moment dat ik niet kan beïnvloeden en met een intensiteit die ik niet kan voorzien.
Vrijheid bestaat uit neezeggen. Of uit overgave aan wat er komt. Ben ik ooit zover dat ik dat zonder spelen kan?

Verloren zijn en gevonden worden, verliezen en vinden. Ver voorbij woorden. Wat weet ik van veiligheid als je niets meer over hebt dan je eigen huid?
De wereld wordt zo klein als mijn vertrouwen.
Of zo groot.



Informatie Expeditie SNOES:
Kunstenaars Ina Stockem, Laurien Mulder, Sandra Schouten, Riska Wijgergangs, Monique Hoving, Esmeralda Detmers, Karien van Assendelft, Jacqueline Fleskens. In opdracht van onderstaande concepten door Vera Broos, projectleider van Zona's Kiosk en initiatiefneemster van SNOES ontwikkelden kunstenaars aan de hand van ontmoetingen met mensen met dementie de volgende interactieve werkvormen:
Café Tijdloos- dans en beweging, aanraking en het scheppen van ontspannende of juist feestelijke ruimte
Muzikado- persoonlijke verhalen en achtergronden worden in de vorm van muziek en liedjes teruggegeven aan de mensen met dementie, hun naasten en de instelling waar zij verblijven
De Wasv(r)ouwen- alledaagse handelingen en rituelen, om mensen in de eigen omgeving deel te laten worden van theater- en spelvormen
De Wonderjurk- kleding vol geheime plekjes en materialen als decor voor zintuiglijk theater
Het Mijmerbureau- het vangen en naar buiten brengen van uitspraken van mensen met dementie
Suprise!- een uitwisseling op gang brengen tussen mensen met dementie en kinderen, aan de hand van persoonlijke teksten en 'wees-beesten'
Spelen Met je Eten- eet- en geurconcepten, tastzin en proeven als aanleiding om mensen met dementie te verbinden



Deelnemende zorglocaties:
Het Flevohuis-Amsterdam Oost
De Keijzer- Amsterdam Centrum-oost
Het Czaar Peterpunt- Amsterdam Centrum-Oost
De Drie Hoven-Amsterdam Nieuw West
De Riekerhof- Amsterdam Nieuw West
Berkenstede- Diemen

De afgelopen jaren heeft Zona's Kiosk het initiatief genomen tot verschillende kunstprojecten in de ouderenzorg en met kwetsbare ouderen.
Met SNOES hebben we zes Amsterdamse zorglocaties en zes fondsen* aan dit initiatief verbonden. Samen maken we ons sterk voor kunstparticipatie door mensen met dementie.

SNOES wordt medegefinancierd door: Fonds Sluyterman van Loo, Amsterdams Fonds voor de Kunst, RCOAK, Fundatie Van den Sanrheuvel,Sobbe, VSBfonds, Cordaan, ZGAO, Amsta, Osira-Amstelring

Meer afbeeldingen:

Voeg deze pagina toe aan:

Zona's Kiosk nieuws

Broze Verbeelding 2019-2020 (inclusief Corona tijd)
Met het project Broze Verbeelding is in 2019 een uniek en kwetsbaar project neergezet dat nog loopt tot medio 2020. Het project ontleent haar kracht aan de creatieve en liefdevolle omgang met onze ouderen en andere zorgvragers door mantelzorgers, vrijwilligers, en, nu in de Corona tijd, door de zorgmedewerkers waarmee we nauw contact houden.
Met Broze Verbeelding is Vera Broos een onderzoeken gestart creativiteit en verbeeldingskracht door ouderen, kinderen en mantelzorgers worden ingezet tijdens de vrijetijdsbesteding. Zij liet zich daardoor ondersteunen door de kunstenaars van Zona's Kiosk.
Tijdens de activiteiten imet ouderen en andere zorgvragers en hun naasten, zagen we hoe sterk een creatieve invalshoek bij kan dragen aan het levensplezier van ouderen. Tegelijkertijd merkten we dat we als mantelzorger tijdens onze bezoeken aan verpleegtehuizen snel in een eenzijdige omgang vervielen. Terwijl het ook de mantelzorgers, vrijwilligers en (klein)kinderen zèlf zijn die met eenvoudige creatieve oplossingen het leven van de ouderen veraangenamen. Dat zijn oplossingen die spontaan in de alledaagse omgang ontstaan en niet van te voren uitgedacht zijn. Daar ligt ook hun kracht. Het zijn juist deze creatieve kleine/broze vondsten die we iedereen gunnen om zich eigen te maken.

Daarom resulteerd Broze verbeelding in een boekje met voorbeelden en opdrachten om je eigen verbeelding aan het werk te zetten. Door elkaars creatieve oplossingen, tips en rituelen te delen wil Broos de wereld van mensen die te maken krijgen met zorg (kwetsbare mensen EN hun verzorgers) makkelijker, fijner, afwisselender gemaakt worden.

Maar bleek is nog een hele kunst om tips en vondsten op een authentieke manier over het voetlicht te brengen. Kunstenaars verstaan deze kunst, daarom organiseerden we het najaar van 2019 allerlei activiteiten om de kleine vondsten en tips die we opgroeven, een stapje verder brengen en toetsen. Ideeën die aan het levensplezier van de zorg'krijger' bijdragen.
Opdrachten en voorbeelden zullen in een boekje gebundeld worden dat verspreid wordt in de deelnemende zorgcentra. Hiermee willen we inspiratie bieden voor een meer veelzijdige, speelse en creatieve omgang met zorgvragers/clienten, met name ouderen, en zorggevers, die we in het boekje zorg Krijgers en zorg Tijgers noemen.

Aan Broze Verbeelding word momenteel hard gewerkt. Het veldonderzoek dat nodig is vindt momenteel in vijf Amsterdamse zorginstellingen plaats.

lees verder »

Het Dolhuys Museum Verhalenlijn
Na de expositie 'We Zullen Doorgaan' door kunstenaars van Zona's Kiosk en Haarlemse ouderen, wordt de samenwerking met Het Dolhuys Museum voortgezet in 2015. Eind oktober gaan we bewoners van Velserduin, Ijmuiden bezoeken en op 13 november is van de resultaten van de bezoeken. In opdracht van Museum Het Dolhuys maken kunstenaars en Vera Broos een 'verhalenlijn' bij de reizende versie van het museum , die volgend jaar verder zal gaan groeien

lees verder »

En We Gaan Nog Niet Naar Huis!
Kunstenaars en vrijwilligers die samenwerken sinds De Tafel van Vier, bezoeken ouderen in De Werf met We Gaan Nog Niet Naar Huis. Verhalen van vroeger, kinderkaarten, theater, workshops en: tentje opslaan of paraplu opsteken?

lees verder »

WasGoed
Was Goed kunstproject met ouderen en verplegend personeel

Kunstenaars betrekken de verzorging en ouderen van zorgcentrum Meer en Oever bij nieuw werk dat ontstaat door de was sorteren, vouwen, ordenen, voelen en bespreken. Theatermakers delen speltechnieken met het zorgpersoneel en gaan berichten halen/brengen in de wijk Amsterdam Nieuw West met ‘Was Groet’ nieuwe lijnen leggen tussen jong en oud. Zintuiglijk theater rond Verwonderwas- een jurk vol verhalen en waslijnen gehaald, wordt besproken, uitgebeeld en gevoeld met grote en kleine was.
Met zeepsop en lucht wordt samen wind gemaakt met wasgoed, bellen opblazen, was gedroogd en worden luchtspelletjes met een föhn, een fietspomp of een omgekeerde stofzuiger. De vraag ‘Wat Was Goed? wordt als aanleiding genomen voor gesprekken over wat goed was en wasgoed was. Samen wordt het linnengoed omgetoverd tot beelden van textiel die voortkomen uit de herinneringen van de ouderen en hun verzorgers.

Project Was Goed in de zorglocatie Meer en Oever in Amsterdam Nieuw West vind plaats van 8 juni tot 18 augustus en is opgezet om de daginvulling van ouderen met dementie meer kleur te geven en de dagelijkse taken van verplegend personeel op speelse wijze te inspireren. Kunst kan veel betekenen voor ouderen met dementie. Vanuit deze overtuiging zette Vera Broos Was Goed op. Het project brengt kunstenaars samen met bewoners en medewerkers van zorginstellingen en mensen daarbuiten. Was Goed trekt de wijk in en sluit af met een expositie in de instelling die daarna verder kan reizen.
Was Goed is daarnaast ook bedoeld om het zorgpersoneel zonder hen extra te belasten te inspireren in hun dagelijks werk met kwetsbare ouderen. Vera Broos: “Eén van de knelpunten in de ouderenzorg is de overbelasting en het motiveren van personeel. Het personeel van Meer en Over krijgt nu zij zelf de was moeten gaan doen, een extra taak. Met Was Goed willen wij deze dagelijkse ‘taak’ als inspiratie gebruiken voor een spel. Familie en vrijwilligers betrekken we al bij onze activiteiten en het betrekken van de mensen rondom de ouderen heeft een absolute meerwaarde. Was Goed gaat ook berichten van buurtbewoners ophalen en naar ouderen brengen.”

De kunstenaars: Ulrike Bartels, Laurien Mulder, Riska Wijgergangs en Monique Hoving, Esmeralda Detmers en Rens Bouma

Met dank aan Amsta Amsterdam en Stichting RCOAK
Vera Broos, Stichting Kunst in de Zorg / Arts in Care Foundation

lees verder »

Zona's Kiosk 2014
2014 was weer een fantastisch jaar voor Zona’s Kiosk. Kunstenaars van Zona's Kiosk bezochten 14 zorginstellingen in Amsterdam,Limburg en Eindhoven met bestaande en nieuwe modules.
2014 was een jaar dat in het teken stond van samenwerking met andere groepen als vrijwilligers, kinderen, familie en zorgmedewerkers, en van het betrekken van
gastluisteraars en -kunstenaars
In 2014 hebben we naast de reguliere uitvoeringen van Zona's Kiosk kunstenaars individueel, over langere tijd in zorginstellingen laten werken met mensen met dementie.
Tijdens het openbare “Expeditie SNOES” hebben we meer dan honderd bezoekers
van buiten mee op reis genomen door de zorginstelling en gesloten afdelingen, om kunstenaars aan
het werk te zien met bewoners en makers te spreken en ontmoeten.
Wij kijken met veel plezier terug op 2014 wensen u fijne kerstagen en en een gelukkig 2015
ook namens de kunstenaars van Zona's Kiosk,
Vera Broos

lees verder »